<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[Wygaszacz Ekranu]]></title><description><![CDATA[Każda edycja to opowieść o jednym człowieku, który przeżył niezwykłą historię. Nowe wydania w poniedziałki o 18:00.]]></description><link>https://www.wygaszaczekranu.pl</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!jSD3!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F03be9778-5d7d-4a98-aaa3-5e17154ead75_400x400.png</url><title>Wygaszacz Ekranu</title><link>https://www.wygaszaczekranu.pl</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 11:31:26 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://www.wygaszaczekranu.pl/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Wygaszacz Ekranu]]></copyright><language><![CDATA[pl]]></language><webMaster><![CDATA[wygaszaczekranu@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[wygaszaczekranu@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[wygaszaczekranu@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[wygaszaczekranu@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Człowiek nie jest stworzony do klęski]]></title><description><![CDATA[&#127757; Sprzedawca ksi&#261;&#380;ek, kt&#243;rego nie da&#322;o si&#281; zastraszy&#263;]]></description><link>https://www.wygaszaczekranu.pl/p/czowiek-nie-jest-stworzony-do-kleski</link><guid isPermaLink="false">https://www.wygaszaczekranu.pl/p/czowiek-nie-jest-stworzony-do-kleski</guid><dc:creator><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></dc:creator><pubDate>Mon, 16 Nov 2026 17:02:03 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png" width="535" height="343.787037037037" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:535,&quot;bytes&quot;:20483,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/225027035?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Whll!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff2db873d-ba5a-4dbe-b0f0-d1bb07bb466a_1080x694.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Lam Wing-kee, ilustracja w&#322;asna</figcaption></figure></div><blockquote><p>&#8222;Ale cz&#322;owiek nie jest stworzony do kl&#281;ski. Cz&#322;owieka mo&#380;na zniszczy&#263;, ale nie pokona&#263;&#8221;.</p><p><em>~ Stary Cz&#322;owiek i Morze, Ernest Hemingway</em></p></blockquote><p>Dzisiejsza opowie&#347;&#263; dotyczy niedawno zmar&#322;ego ksi&#281;garza, kt&#243;ry wydosta&#322; si&#281; z r&#261;k chi&#324;skiego re&#380;imu i nie da&#322; si&#281; uciszy&#263;.</p><h2><strong>Kim by&#322; Lam Wing-kee?</strong></h2><p>Lam Wing-kee by&#322; ksi&#281;garzem z Hongkongu. Tam &#380;y&#322;, tam si&#281; urodzi&#322; i tam prowadzi&#322; ma&#322;y sklep Causeway Bay Bookstore. Kocha&#322; swoje miasto, kt&#243;re w odr&#243;&#380;nieniu od reszty Chin obiecywa&#322;o niezale&#380;ne s&#261;downictwo, szerokie swobody obywatelskie i wolno&#347;&#263; s&#322;owa &#8211; zgodnie z zasad&#261; <strong>&#8222;jednego kraju, dw&#243;ch system&#243;w&#8221;</strong>.</p><p>Ale zasady zapisane na papierze nie zawsze sprawdzaj&#261;&nbsp;si&#281;&nbsp;w prawdziwym &#347;wiecie. Lam Wing-kee dobrze o tym wiedzia&#322;. Dlatego pakowa&#322; wra&#380;liwe zam&#243;wienia (np. dotycz&#261;ce sytuacji politycznej Chin) w podmienion&#261; opraw&#281; i wysy&#322;a&#322; je przez ma&#322;e porty o mniej &#347;cis&#322;ych kontrolach.</p><p>Co prawda czasem zdarza&#322;y si&#281;&nbsp;bli&#380;sze spotkania z policj&#261;, ale na to Lam te&#380; mia&#322; metod&#281;. Wystarczy&#322;o zapali&#263; wsp&#243;lnie papierosa, rzuci&#263; kilka &#380;art&#243;w i sytuacja popada&#322;a w zapomnienie. Dzia&#322;a&#322;o &#347;wietnie. Przynajmniej do czasu.</p><h2><strong>Porwanie</strong></h2><p>24 pa&#378;dziernika, rok 2015.</p><p>Lam Wing-kee nie mia&#322; okazji opowiedzie&#263; ani jednego &#380;artu, zanim zosta&#322; &#347;ci&#261;gni&#281;ty z ulicy i wrzucony do vana. Chwil&#281; p&#243;&#378;niej znalaz&#322; si&#281; przywi&#261;zany do krzes&#322;a na komisariacie policyjnym. Gdy spyta&#322;, o co chodzi i dlaczego zosta&#322; zatrzymany, us&#322;ysza&#322; tylko: &#8222;Nie przejmuj si&#281;. Gdyby to by&#322;o co&#347; powa&#380;nego, to pobiliby&#347;my Ci&#281; po drodze&#8221;.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png" width="499" height="320.6537037037037" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:499,&quot;bytes&quot;:63259,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/225027035?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!LLGp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F704fd88b-bc9f-485d-ab5c-ab7a50f309cc_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Cz&#322;owiek przywi&#261;zany do krzes&#322;a, ilustracja w&#322;asna</figcaption></figure></div><p>Przez 8 miesi&#281;cy pozbawiony by&#322; wolno&#347;ci. Wi&#281;kszo&#347;&#263; tego czasu sp&#281;dzi&#322; w celi, w kt&#243;rej ka&#380;dego dnia poddawany by&#322; kolejnym przes&#322;uchaniom.</p><blockquote><p>&#8222;Nikt si&#281; o tym nie dowie w Hongkongu, nawet je&#347;li zgnieciemy ci&#281; jak komara&#8221;</p><p><em>~ S&#322;owa przes&#322;uchuj&#261;cych, &#378;r&#243;d&#322;o: <a href="https://www.economist.com/obituary/2026/07/30/lam-wing-kee-the-bookseller-who-would-not-admit-defeat">The Economist</a></em></p></blockquote><p>Lam nic nie wiedzia&#322; o tym, co dzieje si&#281; w &#347;wiecie zewn&#281;trznym. Przera&#380;ony uwierzy&#322; w s&#322;owa s&#322;u&#380;b &#8211; w ko&#324;cu kto przejmowa&#322;by si&#281; zagini&#281;ciem nic nieznacz&#261;cego sprzedawcy ksi&#261;&#380;ek.</p><p>Wbrew temu, co sobie wyobra&#380;a&#322;, poza cel&#261; dzia&#322;o si&#281; bardzo wiele.</p><h2><strong>Globalny skandal</strong></h2><p>Lam Wing-kee nie by&#322; jedynym ksi&#281;garzem, kt&#243;ry nagle zagin&#261;&#322;.</p><p>Wed&#322;ug Sunday Times, 25 kwietnia, w&#322;adze Chin rozpocz&#281;&#322;y tak zwany &#8222;Guangdong Action Plan&#8221;, rzekomo zawieraj&#261;cy rozkazy areszt&#243;w skierowanych na wydawnictwa, autor&#243;w i sprzedawc&#243;w ksi&#261;&#380;ek z Hongkongu zamieszanych w handel &#8222;nielegalnymi&#8221; ksi&#261;&#380;kami o tre&#347;ci politycznej i erotycznej.</p><p>Ilo&#347;&#263; zagini&#281;&#263; zwr&#243;ci&#322;a uwag&#281; medi&#243;w i instytucji politycznych z ca&#322;ego &#347;wiata. Sytuacja podwa&#380;a&#322;a zasad&#281; &#8222;jednego kraju, dw&#243;ch system&#243;w&#8221; i stawia&#322;a pod znakiem zapytania bezpiecze&#324;stwo nie tylko mieszka&#324;c&#243;w, ale te&#380; turyst&#243;w i przedsi&#281;biorc&#243;w, w Hongkongu.</p><p>4 lutego w&#322;adze Guangdong przyzna&#322;y, &#380;e Lam i dw&#243;ch innych cz&#322;onk&#243;w Causeway Bay Books zostali zatrzymani. Oskar&#380;enia dotyczy&#322;y <strong>&#8222;nielegalnej dzia&#322;alno&#347;ci w Chinach kontynentalnych&#8221;.</strong></p><p>Kilka tygodni p&#243;&#378;niej, ca&#322;a tr&#243;jka wyst&#261;pi&#322;a w Phoenix Television (chi&#324;ska telewizja pa&#324;stwowa) gdzie przyznali si&#281; do konspiracji i wysy&#322;ania zakazanych tytu&#322;&#243;w przez chi&#324;sk&#261; granic&#281;. Podczas wyst&#261;pienia wyra&#380;ali wielk&#261; skruch&#281; za sw&#243;j udzia&#322; w &#8222;nielegalnym handlu ksi&#261;&#380;kami&#8221;.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png" width="499" height="320.6537037037037" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:499,&quot;bytes&quot;:54807,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/225027035?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X9tz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fec40b7fb-d34d-4fad-989c-5d04e4b4eb37_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Portret, ilustracja w&#322;asna</figcaption></figure></div><p>Po 8 miesi&#261;cach od porwania, Lam Wing-kee opu&#347;ci&#322; areszt i wr&#243;ci&#322; do Hongkongu. Dopiero wtedy poznali&#347;my prawdziw&#261; histori&#281;.</p><h2><strong>Lam ujawnia prawd&#281;</strong></h2><p>Jego powr&#243;t zosta&#322; zaakceptowany pod jednym warunkiem &#8211; Lam mia&#322; dostarczy&#263; list&#281; klient&#243;w Causeway Bay Books wraz z tytu&#322;ami, jakie zakupili.</p><p>Ale w wyznaczonym dniu, zamiast skontaktowa&#263; si&#281; z w&#322;adzami, zwo&#322;a&#322; konferencj&#281; prasow&#261;. Opowiedzia&#322; o swoim porwaniu. O tym, jak transportowany by&#322; w kajdankach z opask&#261; na oczach. Opisa&#322; cel&#281; obit&#261; mi&#281;kk&#261; g&#261;bk&#261;, wiecznie zapalone &#347;wiat&#322;a i stra&#380;nik&#243;w postawionych przy wyj&#347;ciu 24/7.</p><p>M&#281;&#380;czyzna powiedzia&#322;, &#380;e kilka os&#243;b przes&#322;uchiwa&#322;o go ka&#380;dego dnia, a wszystkie jego rozmowy przez telefon oraz wyst&#261;pienia w telewizji odby&#322;y si&#281; wedle przygotowanego wcze&#347;niej scenariusza.</p><p>Zwo&#322;anie konferencji i publiczne oczernianie chi&#324;skiego rz&#261;du mog&#322;y wydawa&#263; si&#281; ryzykowne, ale w rzeczywisto&#347;ci pomog&#322;y uchroni&#263; ksi&#281;garza. Sprawa zyska&#322;a tak du&#380;y profil, &#380;e Chiny nie mia&#322;y szans na kolejne ciche porwanie.</p><h2><strong>Ostatnie lata</strong></h2><p>Opowie&#347;&#263; ko&#324;czy si&#281; na Tajwanie. Lam Wing-kee przeprowadzi&#322; si&#281; tam, gdy proponowane zmiany prawne (Hongkong extradition bill) zagrozi&#322;y jego bezpiecze&#324;stwu w Hongkongu.</p><p>Rok p&#243;&#378;niej, mimo ostrze&#380;e&#324; za&#322;o&#380;y&#322; nowy sklep z ksi&#261;&#380;kami o znanej nam ju&#380; nazwie &#8211; Causeway Bay Books. Prezydent Tsai Ing-wen oferowa&#322;a mu kwiaty i gratulacje w dzie&#324; otwarcia.</p><p>Lam Wing-kee zmar&#322; 2 lipca 2026 roku po d&#322;ugich zmaganiach z chorob&#261;.</p><p style="text-align: right;"><em>&#321;ukasz Skoneczny,</em></p><p style="text-align: right;"><em>redakcja@wygaszaczekranu.pl</em></p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#b55300" style="color: rgb(181, 83, 0);">K&#260;CIK KSI&#260;&#379;KOWY</span></strong></p><p><em>Podziel si&#281;&nbsp;swoim ulubionym tytu&#322;em.</em></p><p>Postanowi&#322;em lekko zmieni&#263;&nbsp;koncepcj&#281;&nbsp;&#8222;k&#261;cika ksi&#261;&#380;kowego&#8221;. Je&#347;li chcesz podzieli&#263; si&#281;&nbsp;swoim ulubionym tytu&#322;em, odezwij si&#281;&nbsp;do mnie na maila lub w wiadomo&#347;ci prywatnej! Ch&#281;tnie umieszcz&#281; Ci&#281;&nbsp;w tym segmencie wraz z podpisem oraz linkiem do profilu.</p><p>Poka&#380;my co ludzie kochaj&#261;&nbsp;czyta&#263;!</p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#b55300" style="color: rgb(181, 83, 0);">WYGA&#346; KOMU&#346; EKRAN</span></strong></p><p>Je&#347;li znajomy przes&#322;a&#322; ci ten e-mail, to mo&#380;esz zapisa&#263; si&#281; do <a href="https://wygaszaczekranu.pl/">Wygaszacza Ekranu na stronie.</a></p><p><strong>P.S.</strong> A je&#347;li podoba ci si&#281; ta publikacja, to kliknij przycisk &#8222;przeka&#380; dalej&#8221; na dole maila i pole&#263; &#8222;Wygaszacz Ekranu&#8221; znajomym.</p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#b55300" style="color: rgb(181, 83, 0);">&#377;R&#211;D&#321;A</span></strong></p><ol><li><p><a href="https://www.economist.com/obituary/2026/07/30/lam-wing-kee-the-bookseller-who-would-not-admit-defeat">https://www.economist.com/obituary/2026/07/30/lam-wing-kee-the-bookseller-who-would-not-admit-defeat</a></p></li><li><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Lam_Wing-kee#cite_note-21">https://en.wikipedia.org/wiki/Lam_Wing-kee#cite_note-21</a></p></li><li><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Causeway_Bay_Books_disappearances">https://en.wikipedia.org/wiki/Causeway_Bay_Books_disappearances</a></p></li><li><p><a href="https://www.cbc.ca/radio/asithappens/as-it-happens-friday-edition-1.4112585/hong-kong-bookseller-detained-in-secret-by-chinese-authorities-says-he-won-t-stop-speaking-out-1.4112591#:~:text=(%20Anthony%20Kwan%2FGetty%20Images)%20Social%20Sharing.%20comments.,China%20and%20Hong%20Kong's%20rights%20to%20self%2Ddetermination">https://www.cbc.ca/radio/asithappens/as-it-happens-friday-edition-1.4112585/hong-kong-bookseller-detained-in-secret-by-chinese-authorities-says-he-won-t-stop-speaking-out-1.4112591#:~:text=(%20Anthony%20Kwan%2FGetty%20Images)%20Social%20Sharing.%20comments.,China%20and%20Hong%20Kong&#8217;s%20rights%20to%20self%2Ddetermination</a>.</p></li></ol>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Przez 40 lat codziennie robił to samo]]></title><description><![CDATA[I jak w ten spos&#243;b nagi&#261;&#322; natur&#281; do swojej woli]]></description><link>https://www.wygaszaczekranu.pl/p/przez-40-lat-codziennie-robi-to-samo</link><guid isPermaLink="false">https://www.wygaszaczekranu.pl/p/przez-40-lat-codziennie-robi-to-samo</guid><dc:creator><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></dc:creator><pubDate>Sun, 08 Nov 2026 17:03:07 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png" width="534" height="343.14444444444445" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:534,&quot;bytes&quot;:57303,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/223683980?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!XO-x!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F896134e7-7386-4320-96cb-6e204f3500dc_1080x694.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Ilustracja w&#322;asna &#8211; Jadav &#8222;Molai&#8221; Payeng</figcaption></figure></div><p>Jak du&#380;&#261; zmian&#281; mo&#380;e wywo&#322;a&#263; jeden bardzo zdeterminowany cz&#322;owiek?</p><p>Trudno znale&#378;&#263; lepsze studium ni&#380; Jadav &#8222;Molai&#8221; Payeng &#8211; m&#281;&#380;czyzna z Indii, kt&#243;ry w 40 lat stworzy&#322; w pojedynk&#281; las, kt&#243;ry teraz utrzymuje przy &#380;yciu setki zwierz&#261;t i tysi&#261;ce drzew.</p><h2><strong>Od czego si&#281; zacz&#281;&#322;o?</strong></h2><p>Mierzeje piachu, ma&#322;o drzew i zwierz&#281;ta umieraj&#261;ce w gor&#261;cym s&#322;o&#324;cu. Wydawa&#322;o si&#281;, &#380;e to niezmienne cechy regionu Majuli w Indiach. Natura po prostu tak wygl&#261;da. Pr&#243;by wprowadzenia zmian brzmia&#322;y jak naiwna nadzieja. Do czasu a&#380; 16-letni ch&#322;opak z Indii napotka&#322; setki martwych w&#281;&#380;y na piaszczystej mierzei blisko domu.</p><blockquote><p>&#8222;W&#281;&#380;e zdech&#322;y w upale, bez &#380;adnego cienia drzew. Usiad&#322;em i zap&#322;aka&#322;em nad ich martwymi cia&#322;ami. To by&#322;a rze&#378;. Zaalarmowa&#322;em wydzia&#322; le&#347;ny i zapyta&#322;em, czy mogliby posadzi&#263; tam drzewa. Powiedzieli, &#380;e nic tam nie uro&#347;nie. Zamiast tego powiedzieli, &#380;ebym sam spr&#243;bowa&#322; z bambusem. To by&#322;o bolesne, ale zrobi&#322;em to. Nie by&#322;o nikogo, kto by mi pom&#243;g&#322;. Nikogo to nie obchodzi&#322;o&#8221;.</p></blockquote><p>Zacz&#261;&#322; od dwudziestu nasion bambusa. Z czasem sadzi&#322; te&#380; drzewa. &#379;y&#322; samotnie, utrzymuj&#261;c si&#281; z tego, co uda&#322;o mu si&#281; znale&#378;&#263; lub wyhodowa&#263;. Ka&#380;dego dnia wraca&#322; w to samo miejsce i sadzi&#322; kolejne ro&#347;liny. Cztery dekady p&#243;&#378;niej &#8211; nadal robi to samo &#8211; ale kilka ma&#322;ych sadzonek zmieni&#322;o si&#281; w ponad 550-hektarowy las. To po&#322;a&#263; natury ponad siedem razy wi&#281;ksza ni&#380;&nbsp;&#321;azienki Kr&#243;lewskie w Warszawie.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png" width="568" height="294.9230769230769" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:756,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:568,&quot;bytes&quot;:2416632,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/223683980?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!o4QM!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff10f0446-e18b-45bc-b68c-f8d6c6982ce0_1780x924.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Molai Forest, &#377;r&#243;d&#322;o: Google Earth, Airbus</figcaption></figure></div><p>Las jest domem dla tygrys&#243;w, ma&#322;p, nosoro&#380;c&#243;w, jeleni, kr&#243;lik&#243;w, ptak&#243;w i wielu w&#281;&#380;y.</p><p>Sam Payeng znacznie si&#281; nie zmieni&#322;. Wraz ze swoj&#261; rodzin&#261; (&#380;on&#261; i tr&#243;jk&#261; dzieci) &#380;yje w skromnej drewnianej chacie, a jego jedynym &#378;r&#243;d&#322;em dochodu jest sprzeda&#380; mleka pochodz&#261;cego z ma&#322;ej farmy. Ka&#380;dego dnia pokonuje 16 kilometr&#243;w na swoim rowerze, po czym przep&#322;ywa kawa&#322;ek &#322;&#243;dk&#261;, aby sadzi&#263; kolejne drzewa w swoim lesie.</p><h2><strong>Dlaczego on to robi?</strong></h2><p>Jego osi&#261;gni&#281;cie przyku&#322;o uwag&#281; reporter&#243;w, organizacji ochrony przyrody, pracownik&#243;w rz&#261;dowych i jak wida&#263; dotar&#322;o nawet na polskiego Substacka.</p><p>Molai, teraz znany te&#380; jako &#8222;Forest Man of India&#8221;, otrzyma&#322; liczne nagrody (w tym <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Padma_Shri">Padma Shri &#8211; czwarta najwy&#380;sza nagroda cywilna w Indiach</a>). Opr&#243;cz tego udziela&#322; wywiad&#243;w, jego historia zainspirowa&#322;a produkcje filmowe, a las, kt&#243;ry stworzy&#322;, zosta&#322; ochrzczony jego imieniem (Molai Forest).</p><p>Ale jak ju&#380; ustalili&#347;my, nie odni&#243;s&#322; on prawie &#380;adnych korzy&#347;ci finansowych z ca&#322;ego przedsi&#281;wzi&#281;cia. Z tego, co wiem, nadal nikt mu nie p&#322;aci za kolejne posadzone drzewa, a las &#8211; mimo nazwy &#8211; nie jest w &#347;wietle prawa jego w&#322;asno&#347;ci&#261;.</p><p>My&#347;l&#281;, &#380;e ta ca&#322;a s&#322;awa i honor niewiele dla niego znacz&#261;. Las pewnie te&#380; nigdy nie by&#322; jego wizj&#261; ko&#324;cow&#261;. Moim zdaniem Molai znalaz&#322; co&#347;, na czym mu zale&#380;a&#322;o i po&#347;wi&#281;ci&#322; ka&#380;dy dzie&#324; tej jednej czynno&#347;ci. Nie martwi&#322; si&#281; o efekt ko&#324;cowy, s&#322;aw&#281;, ani co dzi&#281;ki temu osi&#261;gnie. Znalaz&#322; sens w monotonnej skromnej pracy, kt&#243;ra przyczynia si&#281; do czego&#347; dobrego.</p><p>Te powtarzalne ma&#322;e czynno&#347;ci kumuluj&#261;ce si&#281; na przestrzeni lat s&#261; jak erozja ska&#322; spowodowana spokojnym strumykiem wody. Przypomina mi to jedn&#261;&nbsp;z taoistycznych m&#261;dro&#347;ci g&#322;oszonych przez Lao Tzu (chi&#324;skiego filozofa i autora &#8222;Tao Te Ching&#8221;):</p><blockquote><p>&#8222;Woda jest p&#322;ynna, mi&#281;kka i ust&#281;pliwa. A jednak potrafi skruszy&#263; ska&#322;&#281;, kt&#243;ra jest sztywna i niezdolna do ust&#281;pstwa. Z zasady to, co p&#322;ynne, mi&#281;kkie i ust&#281;pliwe, pokonuje to, co sztywne i twarde. Oto kolejny paradoks: to, co &#322;agodne, jest silne&#8221;.</p></blockquote><p style="text-align: right;"><em>&#321;ukasz Skoneczny,</em></p><p style="text-align: right;"><em>redakcja@wygaszaczekranu.pl</em></p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#512c00" style="color: rgb(81, 44, 0);">PRYWATNY K&#260;CIK KSI&#260;&#379;KOWY</span></strong></p><p><em>Kr&#243;tki segment o tym, co aktualnie czytam. Mo&#380;e znajdziesz tu fajn&#261; ksi&#261;&#380;k&#281; lub motywacj&#281;, &#380;eby czyta&#263; troch&#281; wi&#281;cej.</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png" width="508" height="326.43703703703704" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:508,&quot;bytes&quot;:400975,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/223683980?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!0QPJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb2286e57-3d99-4d19-9e3c-2f43391d3c0d_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>&#8222;Proces&#8221;, Franz Kafka (120/265 stron)</strong></p><p>Zwr&#243;cono mi uwag&#281;, &#380;e w sumie nie wyja&#347;ni&#322;em, czego dotyczy ksi&#261;&#380;ka.</p><p>A wi&#281;c g&#322;&#243;wnym bohaterem jest J&#243;zef K, kt&#243;ry pewnego ranka zostaje aresztowany, ale nikt nie m&#243;wi mu, za co. Niezale&#380;nie od tego z kim rozmawia i jak bardzo pr&#243;buje dowiedzie&#263;&nbsp;si&#281;&nbsp;czego&#347; wi&#281;cej &#8211; rzucane s&#261;&nbsp;tylko puste s&#322;owa. Nikt nic nie wie, poza tym, &#380;e istnieje &#8222;Proces&#8221; i jest to &#8222;bardzo powa&#380;na sprawa&#8221;.</p><p>Dotar&#322;em obecnie do strony 120, ale ten brak odpowiedzi, kt&#243;ry na pocz&#261;tku by&#322; intryguj&#261;cy, zaczyna mnie nudzi&#263;. Brn&#281;&nbsp;dalej tylko dlatego, &#380;e interesuje mnie motyw cz&#322;owieka, kt&#243;ry utkn&#261;&#322; w bezdusznej maszynie proces&#243;w i regulacji.</p><p>Dam zna&#263; za tydzie&#324;, czy moja opinia si&#281; zmieni&#322;a.</p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#512c00" style="color: rgb(81, 44, 0);">PODAJ HISTORI&#280;&nbsp;DALEJ</span></strong></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png" width="420" height="308.38021338506303" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:757,&quot;width&quot;:1031,&quot;resizeWidth&quot;:420,&quot;bytes&quot;:105305,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/223683980?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!a8JJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0a81e5cd-44ca-4c9e-93d2-2d24720a919c_1031x757.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-tqxFUX" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/p/przez-40-lat-codziennie-robi-to-samo?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.wygaszaczekranu.pl/p/przez-40-lat-codziennie-robi-to-samo?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[„Rąbać drewno, nosić wodę”]]></title><description><![CDATA[Powiedzonko Zen, kt&#243;re zmienia spojrzenie na codzienne czynno&#347;ci]]></description><link>https://www.wygaszaczekranu.pl/p/rabac-drewno-nosic-wode</link><guid isPermaLink="false">https://www.wygaszaczekranu.pl/p/rabac-drewno-nosic-wode</guid><dc:creator><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></dc:creator><pubDate>Mon, 02 Nov 2026 17:07:04 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1e689b76-9995-4c90-8b8d-47b45bbec960_1080x694.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png" width="1456" height="1456" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1456,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:221971,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/222939974?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u-K4!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F381cad7b-dffe-4d81-83be-df3fe1cb336e_2160x2160.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h2><strong>&#8220;Chop wood, carry water&#8221;</strong></h2><p>Oszuka&#322;em was dzisiaj i zamiast technologii ta edycja dotyczy pewnego powiedzonka Zen. Pojawia si&#281; ono&nbsp;w kr&#243;tkiej anegdocie rozmowy mnicha ze swoim mistrzem.</p><p>&#8211; Co cz&#322;owiek powinien robi&#263;, zanim osi&#261;gnie o&#347;wiecenie?</p><p>&#8211; R&#261;ba&#263; drewno i nosi&#263; wod&#281; ze studni</p><p>&#8211; A jak ju&#380; zostan&#281; o&#347;wiecony? Co potem?</p><p>&#8211; R&#261;ba&#263; drewno i nosi&#263; wod&#281; ze studni</p><p>Chwila&#8230; Czyli nic si&#281; nie zmieni&#322;o? Ale jak to? Przecie&#380; mowa tu o &#8222;o&#347;wieceniu&#8221;, ostatecznym celu ka&#380;dego mnicha.</p><p>Gdzie jest nagroda na ko&#324;cu &#347;cie&#380;ki? Gdzie ukrywa si&#281; sekretna wiedza, kt&#243;ra rozwi&#261;&#380;e wszystkie nasze problemy? Niemo&#380;liwe, &#380;e naprawd&#281; cz&#322;owiek ma wr&#243;ci&#263; do zwyk&#322;ego r&#261;bania drewna i noszenia wody!</p><p>Ot&#243;&#380; &#8222;Mistrz&#8221; z anegdoty stara si&#281; przekaza&#263;, &#380;e o&#347;wiecenie to wcale nic tak niezwyk&#322;ego. Przynajmniej w znaczeniu, &#380;e nie zst&#261;pi na cz&#322;owieka promie&#324; &#347;wiat&#322;a z niebios sygnalizuj&#261;cy, &#380;e &#8222;tak ty jeste&#347; wybra&#324;cem, kt&#243;ry nareszcie osi&#261;gn&#261;&#322; to, do czego ka&#380;dy asceta d&#261;&#380;y ca&#322;e &#380;ycie&#8221;. Zamiast tego zmiana jest subtelna i wewn&#281;trzna.</p><p>Jak ju&#380; ka&#380;dy m&#243;g&#322; si&#281; domy&#347;li&#263;, w podanym przyk&#322;adzie r&#261;banie drewna i noszenie wody reprezentuj&#261; upierdliwe codzienne czynno&#347;ci. Takie, kt&#243;re musimy nieustannie wykonywa&#263; i od kt&#243;rych nigdy si&#281; nie uwolnimy &#8211; &#380;mudna Syzyfowa praca.</p><p>Ten mnich nosz&#261;cy wod&#281;, przed o&#347;wieceniem robi te prace z niech&#281;ci&#261;. My&#347;lami jest gdzie indziej, pragnie uciec od tej chwili, tej &#380;mudnej czynno&#347;ci, kt&#243;r&#261; wola&#322;by zast&#261;pi&#263; czym&#347; przyjemniejszym.</p><p>Potem osi&#261;ga o&#347;wiecenie (znane r&#243;wnie&#380;&nbsp;jako Nirvana, Nibbana itd.). Ale &#380;eby zrozumie&#263;, co to zmienia, musimy sobie odpowiedzie&#263;, czym charakteryzuje si&#281; osi&#261;gni&#281;cie o&#347;wiecenia.</p><p>W buddyzmie o&#347;wiecenie charakteryzuje si&#281; uwolnieniem od 3 &#8222;trucizn&#8221;: <strong>Chciwo&#347;&#263;, Nienawi&#347;&#263;, Ignorancja. </strong>(W niekt&#243;rych doktrynach albo innych religiach dharmicznych te kategorie mog&#261; wygl&#261;da&#263; inaczej, ale w kontek&#347;cie tego eseju maj&#261; podobne znaczenie).</p><p>Wi&#281;c mnich, kt&#243;ry uwolni&#322; si&#281; od tego ci&#281;&#380;aru i nie jest ju&#380; &#8222;zatruty&#8221;, nadal wykonuje te same czynno&#347;ci, ale nie czuje ju&#380; do nich awersji. Nie czuje te&#380; pragnienia zmiany swojej sytuacji. Kr&#243;tko m&#243;wi&#261;c, kompletnie nie przeszkadza mu to r&#261;banie drewna i noszenie wody.</p><p>Nie oznacza to apatii wobec rzeczywisto&#347;ci. Takiemu mnichowi jest po prostu dobrze tam, gdzie si&#281;&nbsp;znajduje &#8211; niezale&#380;nie od czynno&#347;ci, kt&#243;r&#261;&nbsp;wykonuje.</p><p>Sednem o&#347;wiecenia jest zmiana wewn&#281;trznej interpretacji i podej&#347;cia do sytuacji. Z zewn&#261;trz wcale nie wygl&#261;da to wyj&#261;tkowo.</p><p style="text-align: right;"><em>&#321;ukasz Skoneczny,</em></p><p style="text-align: right;"><em>redakcja@wygaszaczekranu.pl</em></p><p>PS Przeprowadzam lekkie eksperymenty co od tematyki i formy &#8211; nast&#281;pna edycja te&#380; mo&#380;e wygl&#261;da&#263; troch&#281; inaczej.</p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#0284c7" style="color: rgb(2, 132, 199);">K&#260;CIK KSI&#260;&#379;KOWY</span></strong></p><p><em>Kr&#243;tki segment o tym, co aktualnie czytam. Mo&#380;e znajdziesz tu fajn&#261; ksi&#261;&#380;k&#281; lub motywacj&#281;, &#380;eby czyta&#263; troch&#281; wi&#281;cej.</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png" width="1080" height="694" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:413538,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/222939974?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g6jw!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F075247ca-be4c-4ee5-a34a-23e1dd2008fd_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>&#8222;Proces&#8221;, Franz Kafka (92/265 stron)</strong></p><p>Jest to moje pierwsze spotkanie z Kafk&#261;. Zdecydowa&#322;em si&#281;gn&#261;&#263; po ten tytu&#322; z dw&#243;ch powod&#243;w:</p><ol><li><p>Albert Camus odwo&#322;ywa&#322; si&#281;&nbsp;do dzie&#322;a w &#8222;Micie Syzyfa&#8221;, kt&#243;ry bardzo mnie wci&#261;gn&#261;&#322;</p></li><li><p>&#8222;Proces Kawki&#8221; to nazwa mojej ulubionej kawiarni w Warszawie</p></li></ol><p>Pierwsze wra&#380;enia to to, &#380;e styl pisania Kafki wywo&#322;uje surrealistyczny niepok&#243;j. To najlepszy spos&#243;b, w jaki jestem w stanie opisa&#263; to uczucie. Obecnie nie wiem te&#380;, czy dotyczy tylko &#8222;Procesu&#8221;, czy wszystkich jego dzie&#322;. W ka&#380;dym razie rezultatem jest opowie&#347;&#263;, kt&#243;rej na pewno nie czyta si&#281;&nbsp;komfortowo, ale zdecydowanie wci&#261;ga.</p><p>A teraz koniec rozwa&#380;a&#324;, gdy&#380; deadline tej edycji min&#261;&#322; ju&#380;&nbsp;5 minut temu.</p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#0284c7" style="color: rgb(2, 132, 199);">WYGA&#346; KOMU&#346; EKRAN</span></strong></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png" width="466" height="358.56111111111113" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/dd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:831,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:466,&quot;bytes&quot;:82810,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/222939974?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!X44z!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdd3aa9ea-b08b-4365-856d-1d357f4bd69d_1080x831.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Je&#347;li znajomy przes&#322;a&#322; ci ten e-mail, to mo&#380;esz zapisa&#263; si&#281; do <a href="https://wygaszaczekranu.pl/">Wygaszacza Ekranu na stronie.</a></p><p><strong>P.S.</strong> A je&#347;li podoba ci si&#281; ta publikacja, to kliknij przycisk &#8222;przeka&#380; dalej&#8221; na dole maila i pole&#263; &#8222;Wygaszacz Ekranu&#8221; znajomym.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[„Unalive”, „PDF-file” i inne rodzaje nowomowy]]></title><description><![CDATA[Jak platformy spo&#322;eczno&#347;ciowe uniemo&#380;liwiaj&#261; dyskusje o powa&#380;nych problemach]]></description><link>https://www.wygaszaczekranu.pl/p/unalive-pdf-file-i-inne-rodzaje-nowomowy</link><guid isPermaLink="false">https://www.wygaszaczekranu.pl/p/unalive-pdf-file-i-inne-rodzaje-nowomowy</guid><dc:creator><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></dc:creator><pubDate>Mon, 26 Oct 2026 17:23:58 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4bfe7079-d7fc-4d29-9635-e1c2c9576451_1080x1080.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png" width="556" height="2224" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;normal&quot;,&quot;height&quot;:4320,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:556,&quot;bytes&quot;:170375,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/222201450?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!l-p3!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff298d932-9868-4601-a4c9-0ccdb8874168_1080x4320.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h2>Czy jeste&#347;my w stanie bra&#263; cokolwiek na powa&#380;nie?</h2><p>&#8222;Unalive&#8221; zamiast &#8222;suicide&#8221;, &#8222;PDF-file&#8221; zamiast &#8222;Pedophile&#8221;. Ludzie wymy&#347;laj&#261; coraz to dziwniejsze sposoby na obej&#347;cie filtr&#243;w &#8222;dopuszczonych s&#322;&#243;w&#8221; w social mediach.</p><p>Jaki jest tego pow&#243;d?</p><p>Platformy spo&#322;eczno&#347;ciowe utrzymuj&#261; si&#281; z reklam. Dlatego zale&#380;y im na tym, &#380;eby materia&#322;y na ich platformie by&#322;y &#8222;bezpieczne dla reklamodawc&#243;w&#8221;. Cz&#281;sto wi&#261;&#380;e si&#281;&nbsp;to z ograniczaniem wulgaryzm&#243;w i niewygodnych temat&#243;w. W&#322;a&#347;nie takich jak na przyk&#322;ad samob&#243;jstwo, morderstwo lub pedofilia.</p><p>Tw&#243;rcy, kt&#243;rzy narusz&#261; te (cz&#281;sto bardzo nieprecyzyjne) zasady, nara&#380;aj&#261; si&#281; na demonetyzacj&#281; materia&#322;u, ograniczenia zasi&#281;g&#243;w, lub nawet totalne usuni&#281;cie filmu z platformy.</p><p>Ostro&#380;no&#347;&#263; jest bardziej op&#322;acalna &#8211; dlatego wszystkie &#8222;ryzykowne&#8221; tematy zaczynaj&#261;&nbsp;by&#263;&nbsp;owijane w bawe&#322;n&#281;. Nowe, bardziej delikatne, s&#322;owa zast&#281;puj&#261;&nbsp;te obj&#281;te cenzur&#261;. Problem w tym, &#380;e te s&#322;owa maj&#261; by&#263;&nbsp;ra&#380;&#261;ce. R&#243;wnie ra&#380;&#261;ce co temat, kt&#243;ry reprezentuj&#261;.</p><p>M&#243;wienie &#8222;unalive&#8221; zamiast &#8222;suicide&#8221; odbiera sytuacji powag&#281;. Na szersz&#261;&nbsp;skal&#281;&nbsp;tworzy to kultur&#281;, w kt&#243;rej znaczenie s&#322;&#243;w staje si&#281; rozmyte, a komunikacja mi&#281;dzy lud&#378;mi&nbsp;mniej bezpo&#347;rednia.</p><p>Wiele os&#243;b, kt&#243;re zauwa&#380;y&#322;o to zjawisko, od razu nawi&#261;zuje do Orwellowskiej&nbsp;&#8222;nowomowy&#8221;. R&#243;&#380;nica jest taka, &#380;e w przypadku algorytm&#243;w ludzie sami si&#281; cenzuruj&#261;. A jak si&#281;&nbsp;mo&#380;na domy&#347;li&#263;, taka cenzura &#8211; z kt&#243;rej nawet ludzie sobie nie zdaj&#261;&nbsp;sprawy &#8211; jest najbardziej skuteczna.</p><p style="text-align: right;"><em>&#321;ukasz Skoneczny,</em></p><p style="text-align: right;"><em>redakcja@wygaszaczekranu.pl</em></p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#0284c7" style="color: rgb(2, 132, 199);">K&#260;CIK KSI&#260;&#379;KOWY</span></strong></p><p><em>Kr&#243;tki segment o tym, co aktualnie czytam. Mo&#380;e znajdziesz tu fajn&#261; ksi&#261;&#380;k&#281; lub motywacj&#281;, &#380;eby czyta&#263; troch&#281; wi&#281;cej.</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png" width="1080" height="694" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:72812,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/222201450?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zztS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879019a1-534f-4839-b6bd-8ac6b2f311e7_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>&#8222;Mit Syzyfa&#8221; Alberta Camus troch&#281;&nbsp;mnie przer&#243;s&#322; &#8211; przyznaj&#281;&nbsp;bez bicia. Ilo&#347;&#263; nawi&#261;za&#324; do innych filozofii, czy nawet klasyk&#243;w literatury, u&#347;wiadomi&#322;a mi, jak ma&#322;o ksi&#261;&#380;ek przeczyta&#322;em. Na szcz&#281;&#347;cie jednocze&#347;nie stanowi &#347;wietn&#261;&nbsp;list&#281; rekomendacji, po jak&#261;&nbsp;lektur&#281; si&#281;gn&#261;&#263; w nast&#281;pnej kolejno&#347;ci.</p><p>Ta ksi&#261;&#380;ka to tak naprawd&#281; d&#322;u&#380;szy esej filozoficzny po&#347;wi&#281;cony problemowi absurdu, kt&#243;ry rodzi si&#281; z rozdarcia mi&#281;dzy ludzkim pragnieniem sensu a oboj&#281;tnym &#347;wiatem. Za rozwi&#261;zanie problemu (je&#347;li mo&#380;emy tak to nazwa&#263;) autor proponuje postaw&#281;&nbsp;akceptacji absurdu poprzez bunt, wolno&#347;&#263; i pasj&#281;.</p><p>Zach&#281;cam do lektury, a w&#322;asnymi przemy&#347;leniami dotycz&#261;cymi filozofii absurdyzmu podziel&#281;&nbsp;si&#281;&nbsp;wkr&#243;tce po zg&#322;&#281;bieniu tematu.</p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#0284c7" style="color: rgb(2, 132, 199);">WYGA&#346; KOMU&#346; EKRAN</span></strong></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png" width="1080" height="831" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:831,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:82810,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/222201450?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!mGG7!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F365aedaf-6ff3-4483-95a5-2dd558cbc41f_1080x831.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p>Je&#347;li znajomy przes&#322;a&#322; ci ten e-mail, to mo&#380;esz zapisa&#263; si&#281; do <a href="https://wygaszaczekranu.pl/">Wygaszacza Ekranu na stronie.</a></p><p><strong>P.S.</strong> A je&#347;li podoba ci si&#281; ta publikacja, to kliknij przycisk &#8222;przeka&#380; dalej&#8221; na dole maila i pole&#263; &#8222;Wygaszacz Ekranu&#8221; znajomym.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Czy jest za późno, żeby przeprosić?]]></title><description><![CDATA[&#129302; Dlaczego uosabianie AI jest niebezpieczne]]></description><link>https://www.wygaszaczekranu.pl/p/czy-jest-za-pozno-zeby-przeprosic</link><guid isPermaLink="false">https://www.wygaszaczekranu.pl/p/czy-jest-za-pozno-zeby-przeprosic</guid><dc:creator><![CDATA[Łukasz Skoneczny]]></dc:creator><pubDate>Mon, 19 Oct 2026 16:03:51 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png" width="1080" height="1080" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1080,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:51396,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/220434827?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Rl2o!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa7b5fa4b-de85-448b-9e6a-9b6d69e40362_1080x1080.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png" width="1080" height="1080" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1080,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:92916,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/220434827?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!EXUm!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274bd994-d71a-491a-9918-d405e5b26cd4_1080x1080.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h2><strong>Zakaz obra&#380;ania robot&#243;w</strong></h2><p>W regulaminie &#347;wiadczenia us&#322;ugi Anthropic (firma matka Claude&#8217;a) <a href="https://www.fastcompany.com/91621574/anthropic-wants-you-to-stop-bullying-claude-cue-the-terminator-memes">pojawi&#322; si&#281; bardzo ciekawy wpis.</a></p><p>Dotyczy on zakazu obra&#380;ania ich AI. Tak, powa&#380;nie. Je&#347;li korzystasz z tego LLM-a i rozka&#380;esz mu wulgarnie, &#380;eby pracowa&#322; szybciej albo skarcisz za g&#322;upie odpowiedzi &#8211; to oficjalnie &#322;amiesz regulamin platformy.</p><p>Wi&#281;kszo&#347;&#263; zareagowa&#322;a na t&#281; wiadomo&#347;&#263; memami o buncie robot&#243;w, ale mnie zastanawia, co zmotywowa&#322;o t&#281; zmian&#281; w regulaminie.</p><p>Czy Anthropic wierzy, &#380;e ich chatbot jest &#8222;&#347;wiadomy&#8221;? Czy po prostu du&#380;a ilo&#347;&#263; przekle&#324;stw stanowi kiepskie dane treningowe dla modelu?</p><p>Ten drugi scenariusz jest prosty. AI jest stale trenowane na konwersacjach u&#380;ytkownik&#243;w. Je&#347;li wzorem do na&#347;ladowania staj&#261; si&#281; wulgaryzmy i frustracja &#8211; to model mo&#380;e zacz&#261;&#263; to na&#347;ladowa&#263;, traktuj&#261;c to jako oczekiwan&#261; form&#281;&nbsp;komunikacji.</p><p>Jednak je&#347;li powodem by&#322; scenariusz pierwszy, to ju&#380; mnie troch&#281; martwi. Nie dlatego, &#380;e boj&#281; si&#281; &#347;wiadomego AI, tylko dlatego, &#380;e uosabianie chatbot&#243;w jest niebezpieczne.</p><p>Mo&#380;e s&#322;yszeli&#347;cie ju&#380; o przypadkach, w kt&#243;rych <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Deaths_linked_to_chatbots">AI pomaga&#322;o ludziom pope&#322;ni&#263; samob&#243;jstwo. </a>Albo o tzw. AI psychosis &#8211; zjawisko, w kt&#243;rym sykofancja AI (czyli bezkrytyczne przytakiwanie i schlebianie u&#380;ytkownikowi) doprowadza&#322;a niekt&#243;re osoby do utraty kontaktu z rzeczywisto&#347;ci&#261; (np. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=5qi11ZdOs-E">adwokat z Teksasu, kt&#243;rego AI przekona&#322;o, &#380;e jest o&#347;wieconym mesjaszem ludzko&#347;ci</a>).</p><p>&#321;atwo to spisa&#263; jako skrajny przypadek (przecie&#380; nam by si&#281; nigdy co&#347; takiego nie przytrafi&#322;o, prawda?)</p><p>Tylko czy nie brzmi to troch&#281; jak &#8222;ja przecie&#380; nigdy nie uzale&#380;ni&#322;bym si&#281; od metamfetaminy?&#8221;. I czy nie jest to co&#347;, co m&#243;wi&#322;a ka&#380;da osoba, kt&#243;ra uzale&#380;ni&#322;a si&#281; od metamfetaminy?</p><p>Wp&#322;yw interakcji ze sztuczn&#261; inteligencj&#261; na ludzk&#261; psychik&#281; to nieznany teren, ale powoli pojawia si&#281; coraz wi&#281;cej bada&#324; i teorii na ten temat. Zach&#281;cam wszystkich do w&#322;asnej eksploracji tematu i pami&#281;tajmy &#8211; nie jeste&#347;my wyj&#261;tkowi. Podej&#347;cie typu &#8222;mi nigdy by si&#281; co&#347; takiego nie przydarzy&#322;o&#8221; to forma pychy, kt&#243;ra cz&#281;sto czyni nas w&#322;a&#347;nie najbardziej podatnymi na zagro&#380;enia.</p><p>Dlatego, &#380;e ich si&#281;&nbsp;nie spodziewamy.</p><p><em>~ &#321;ukasz Skoneczny,</em></p><p><em>redakcja@wygaszaczekranu.pl</em></p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#0284c7" style="color: rgb(2, 132, 199);">K&#260;CIK KSI&#260;&#379;KOWY</span></strong></p><p><em>Kr&#243;tki segment o&nbsp;tym, co aktualnie czytam. Mo&#380;e znajdziesz tu fajn&#261;&nbsp;ksi&#261;&#380;k&#281; lub motywacj&#281;, &#380;eby czyta&#263; troch&#281;&nbsp;wi&#281;cej.</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png" width="1080" height="694" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:694,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:416133,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/220434827?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!zDkW!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffbd859a5-84ab-4431-98bd-51a32e8f99e4_1080x694.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Niedawno sko&#324;czy&#322;em czyta&#263; <em>The Journey to the West </em>(znane r&#243;wnie&#380; pod tytu&#322;em <em>Monkey). </em>Jest to klasyczna chi&#324;ska powie&#347;&#263; oparta na autentycznej historii podr&#243;&#380;y buddyjskiego mnicha Xuanzanga.</p><p>Samo opowiadanie jednak ma niewiele wsp&#243;lnego z prawdziw&#261;&nbsp;histori&#261;. <em>Monkey </em>ma charakter fantastyczno-przygodowy. Pojawiaj&#261;&nbsp;si&#281;&nbsp;tam bogowie, duchy, legendarne postacie i &#8211; przede wszystkim &#8211; Sun Wukong. Jest to ma&#322;pi kr&#243;l o nadprzyrodzonych mocach i s&#322;ynna posta&#263;, kt&#243;ra zainspirowa&#322;a ogromn&#261;&nbsp;ilo&#347;&#263; wsp&#243;&#322;czesnej popkultury (by&#322; np. g&#322;&#243;wn&#261;&nbsp;inspiracj&#261;&nbsp;dla postaci Goku z Dragonballa).</p><p>Bardzo polecam, a teraz zabieram si&#281;&nbsp;dalej za <em>Mit Syzyfa </em>Alberta Camus (obecnie strona 101/138).</p><div><hr></div><p><strong><span data-color="#0284c7" style="color: rgb(2, 132, 199);">WYGA&#346; KOMU&#346; EKRAN</span></strong></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png" width="1080" height="831" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:831,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:35644,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/i/220434827?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!3v3J!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa64b6309-a0dc-487d-aab3-52a24767a417_1080x831.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M" tabindex="0" type="button"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Podoba&#322;a Ci si&#281;&nbsp;dzisiejsza edycja? Je&#347;li tak, to mo&#380;e spodoba si&#281;&nbsp;te&#380; Twoim znajomym. Daj im zna&#263;, przesy&#322;aj&#261;c dalej ten e-mail, lub przy u&#380;yciu przycisku poni&#380;ej.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.wygaszaczekranu.pl/?utm_source=substack&amp;utm_medium=email&amp;utm_content=share&amp;action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij Wygaszacz Ekranu&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.wygaszaczekranu.pl/?utm_source=substack&amp;utm_medium=email&amp;utm_content=share&amp;action=share"><span>Udost&#281;pnij Wygaszacz Ekranu</span></a></p>]]></content:encoded></item></channel></rss>